Sabahattin Ali'nin seçme hikâyelerinin Greımas'ın eyleyenler modeline göre incelenmesi

[ X ]

Tarih

2024

Dergi Başlığı

Dergi ISSN

Cilt Başlığı

Yayıncı

Siirt Üniversitesi

Erişim Hakkı

info:eu-repo/semantics/openAccess

Özet

Eleştiri kuramları içinde son derece detaycı bir nitelik taşıyan göstergebilimsel metot, metni çözümleme aşamasında muhtelif tetkik yöntemleri sunup kendine has bir terminolojiyi kullanarak bizleri bir metnin üst diline ulaştıran, anlama odaklı bir bilim alanıdır. Yüksek lisans tezi olan bu araştırmada, göstergebilimin ve Greimas'ın bu disiplininden yola çıkarak Sabahattin Ali'nin üç kitabından teşekkül hikâyelerinin her birinden seçme eserleri Greimas'ın Eyleyenler Modeli'ne göre çözümlenmiştir. Üç bölüme ayrılan tezin giriş kısmında asıl çalışmaya istinaden göstergebilim, göstergebilimin tarihsel süreci ve göstergebilime katkı sunan isimlerden genel olarak bahsedilmiştir. Birinci bölümde Greimas'ın hayatı ve etkilendiği isimler anlatılarak göstergebilimsel yöntem içinde Greimas'ın metne nasıl yaklaştığı aktarılmıştır. İkinci bölümde Sabahattin Ali'nin hayatı ve edebi şahsiyeti hakkında bilgilere yer verilmiştir. Metin çözümlemelerine yer verilen üçüncü bölümde ise Sabahattin Ali'nin hikâyeleri; söylemsel düzey, anlatısal düzey ve temel yapı olarak üç başlıkta incelenmiştir. Çözümleme esnasında anlatı izlencesi tespit edilerek eyleyenler modelinin tablosu hazırlanıp eyleyenler saptanmış sonra da bunların genel dönüşümleri gösterilmiştir. İncelenen metinlerin eyleyenlerinin; eyletim, edinç, edim, tanınma ve yaptırım basamakları gösterildikten sonra metnin temel yapısı göstergebilimsel dörtgen kurularak ortaya çıkarılmıştır. Tüm bu tetkiklerin sonucunda ise Sabahattin Ali'nin hikâye metinleri göstergebilimsel olarak çözümlenerek yazarın anlatıları eyleyen modeline göre analiz edilmiştir. Anlatıların derin ve yüzey yapıları incelenerek, metin tahlili noktasında literatürümüze katkı sunmak amacıyla klasik usullerden farklı bir çözümleme yöntemi denenmek istenmiştir. Anahtar Kelimeler: Göstergebilim, Greimas, Eyleyenler Modeli, Sabahattin Ali
The semiotic method, which has a highly detailed nature among critical theories, is a field of science focused on meaning, offering various analysis methods at the stage of analyzing the text and using a unique terminology to reach us into the metalanguage of a text. In this research, which is a master's thesis, based on semiotics and Greimas' discipline, selected works from each of Sabahattin Ali's three books and formation stories were analyzed according to Greimas' Actors Model. In the introduction of the thesis, which is divided into three parts, semiotics, the historical process of semiotics and the names that contributed to semiotics are generally mentioned, based on the main study. In the first part, Greimas's life and the names that influenced him are explained and how Greimas approached the text within the semiotic method is explained. In the second part, information about Sabahattin Ali's life and literary personality is given. In the third section, which includes text analyses, Sabahattin Ali's stories; It was examined under three headings: discursive level, narrative level and basic structure. During the analysis, the narrative syllabus was determined, a table of the actants model was prepared, the actants were identified, and then their general transformations were shown. Actors of the texts examined; After showing the steps of action, acquisition, performance, recognition and sanction, the basic structure of the text was revealed by establishing a semiotic quadrilateral. As a result of all these studies, Sabahattin Ali's story texts were analyzed semiotically and the author's narratives were analyzed according to the agent model. By examining the deep and surface structures of the narratives, we wanted to try a different analysis method from classical methods in order to contribute to our literature in terms of text analysis. Key Words: Semiotics, Greimas, Model of Agents, Sabahattin Ali

Açıklama

Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı

Anahtar Kelimeler

Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature

Kaynak

WoS Q Değeri

Scopus Q Değeri

Cilt

Sayı

Künye

Koleksiyon